Πέμπτη 18 Απριλίου 2019
x

ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΣΗΜΑΔΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ; ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

Έχει ενδιαφέρον τι συνέβη στις αναμετρήσεις για την Ευρωβουλή και ποια συσχέτιση υπήρχε ανάμεσα στην ευρωκάλπη και την εθνική κάλπη.

Οι ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου θα είναι οι ένατες που θα διεξαχθούν στη χώρα μας, από τις 18 Οκτωβρίου 1981 όταν στήθηκαν για πρώτη φορά ευρωκάλπες στην Ελλάδα, ταυτόχρονα τότε με τις εθνικές εκλογές. Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τι συνέβη σε αυτές τις αναμετρήσεις και ποια συσχέτιση υπήρχε ανάμεσα στην ευρωκάλπη και την εθνική κάλπη είτε συνέπιπταν όπως συνέβη το 1981 και το 1989 είτε όχι.

Στις οκτώ προηγούμενες ευρωαναμετρήσεις όποιο κόμμα κέρδιζε τις ευρωεκλογές, επικρατούσε και στην εθνική κάλπη είτε αυτή στηνόταν ταυτόχρονα είτε λίγο μετέπειτα. Μοναδική εξαίρεση υπήρξε το 1999 όταν η υπό τον Κώστα Καραμανλή Νέα Δημοκρατία δεν κατάφερε να διατηρήσει το προβάδισμα που πήρε και στις εθνικές εκλογές οι οποίες έγιναν λίγους μήνες αργότερα.

Πρώτη φορά μπροστά σε ευρωκάλπη ο έλληνας ψηφοφόρος βρέθηκε τον Οκτώβριο του 1981. Ήταν επίσης η πρώτη φορά που υπήρχαν δύο κάλπες σε κάθε εκλογικό τμήμα. Τόσο στην εθνική κάλπη όσο και σε αυτήν των ευρωεκλογών είχε θριαμβεύσει τότε το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου. Στην πρώτη έλαβε 48% και περίπου 40% στην δεύτερη, εκλέγοντας δέκα ευρωβουλευτές, έναντι οκτώ της ΝΔ, τριών του ΚΚΕ και από έναν ευρωβουλευτή εξέλεξαν το ΚΚΕ Εσωτερικού, το ΚΟΔΗΣΟ και το Κόμμα Προοδευτικών.

Το 1984 το ΠΑΣΟΚ ξανακέρδισε τις ευρωεκλογές με 41,6% εκλέγοντας πάλι δέκα ευρωβουλευτές παρότι η ΝΔ υπό τον Ευάγγελο Αβέρωφ ανέβηκε στο 38% (από 31% το 1981) εκλέγοντας εννέα ευρωβουλευτές. Το ΚΚΕ διατήρησε τους τρεις που είχε, ενώ από έναν εξέλεξαν το ΚΚΕ Εσωτερικού και η ΕΠΕΝ. Ένα χρόνο μετά το ΠΑΣΟΚ κέρδισε και τις εθνικές εκλογές.

Προάγγελος της νίκης της ΝΔ στις τρεις εθνικές αναμετρήσεις ήταν η επικράτησή της στις ευρωεκλογές του 1989 οι οποίες μάλιστα συνέπεσαν με την πρώτη από τις τρεις διαδοχικές εθνικές εκλογές που έγιναν σε διάστημα λίγων μηνών. Τον Ιούνιο του ’89 η ΝΔ επικράτησε τόσο στην ευρωκάλπη όσο και στην εθνική κάλπη. Στην πρώτη το κόμμα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έλαβε 40,4% εκλέγοντας δέκα ευρωβουλευτές έναντι 36% του ΠΑΣΟΚ που εξέλεξε εννέα, 14,3% του ενιαίου Συνασπισμού που εξέλεξε τέσσερις και άλλον έναν εξέλεξε η Δημοκρατική Ανανέωση του Κωστή Στεφανόπουλου. Την ίδια μέρα στην εθνική κάλπη η ΝΔ έφτασε στο 44,3% και το ΠΑΣΟΚ στο 39,1%. Το κόμμα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κέρδισε και τις επόμενες δύο εθνικές αναμετρήσεις οι οποίες έγιναν τον Νοέμβριο του ’89 (46,2% ΝΔ, 40,2% ΠΑΣΟΚ) και τον Απρίλιο του 1990 (ΝΔ 46,9%, ΠΑΣΟΚ 38,6%).

Οι ευρωεκλογές του 1994 ακολούθησαν τις εθνικές οι οποίες είχαν γίνει λίγους μήνες νωρίτερα, τον Οκτώβριο του 1993 τις οποίες είχε κερδίσει το ΠΑΣΟΚ, επιστρέφοντας ο Ανδρέας Παπανδρέου στην πρωθυπουργία. Στις ευρωεκλογές του ’94 το ΠΑΣΟΚ έλαβε 37,6% εκλέγοντας δέκα ευρωβουλευτές, χάνοντας σχεδόν δέκα μονάδες σε σχέση με τις εθνικές του ’93 όταν είχε λάβει 46,9%. Μικρότερο ποσοστό στην ευρωκάλπη πήρε και η υπό τον Μιλτιάδη Έβερτ ΝΔ η οποία συγκέντρωσε 32,6% ενώ στην εθνική κάλπη του ’93 είχε λάβει 39,3%. Το ΠΑΣΟΚ, υπό τον Κώστα Σημίτη πλέον, κέρδισε και τις πρόωρες εθνικές εκλογές δύο χρόνια μετά, το 1996 με 41,5% έναντι 38,1% της ΝΔ.

Το 1999 νικητής στην ευρωκάλπη ήταν ο Κώστας Καραμανλής το κόμμα του οποίου ξανακέρδισε εκλογές, έπειτα από τρεις συνεχείς εκλογές ήττες. Με διαφορά 3,1% η ΝΔ βγήκε πρώτη με 36% έναντι 32,9% του ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο, λίγους μήνες μετά, τον Απρίλιο του 2000 το ΠΑΣΟΚ του Κ. Σημίτη κατόρθωσε να ανατρέψει τα δεδομένα επικρατώντας με μόλις 1,05% της ΝΔ σε μια εθνική αναμέτρηση θρίλερ. Ήταν η πρώτη φορά που κόμμα το οποίο είχε κερδίσει ευρωεκλογές, έχασε μετέπειτα τις εθνικές εκλογές.

Το 2004 οι ευρωεκλογές έγιναν περίπου τρεις μήνες μετά τις εθνικές. Η ΝΔ κέρδισε και στις δύο αναμετρήσεις το υπό τον Γιώργο Παπανδρέου ΠΑΣΟΚ. Στην πρώτη με διαφορά περίπου πέντε μονάδων (45,3% έναντι 40,5%) και στη δεύτερη με σχεδόν διπλάσια διαφορά (43% έναντι 34%).

Το εκλογικό 2009 έχει πολλές ομοιότητες με αυτό του 2019, εάν βεβαίως η κυβέρνηση στήσει εθνικές κάλπες τον Οκτώβριο όπως διατείνεται ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας. Και τότε, όπως ενδεχομένως και τώρα, έγιναν δύο εκλογικές αναμετρήσεις μέσα σε διάστημα λίγων μηνών: οι ευρωεκλογές τον Ιούνιο και οι εθνικές εκλογές τον Οκτώβριο, τις οποίες κέρδισε και τις δύο φορές το ΠΑΣΟΚ. Τον Ιούνιο είχε επικρατήσει με διαφορά 4,3% (36,6% έναντι 32,3% της ΝΔ) η οποία τον Οκτώβριο εκτινάχθηκε στο 10,5% (43,9% έναντι 33,5%).

Η παράδοση που θέλει το κόμμα το οποίο κερδίζει ευρωεκλογές να κερδίζει και τις μετέπειτα εθνικές εκλογές, συνήθως μάλιστα με μεγαλύτερη διαφορά, συνεχίστηκε και το 2014-2015. Στις ευρωεκλογές τον Ιούνιο του 2014 ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε πρώτη φορά πρώτο κόμμα με διαφορά σχεδόν τεσσάρων ποσοστιαίων μονάδων από τη ΝΔ (26,5% έναντι 22,7%). Επτά μήνες αργότερα, στις εθνικές εκλογές του Γενάρη 2015 η διαφορά αυτή έφτασε σχεδόν τις εννέα μονάδες (36,3% έναντι 27,8%), η οποία περιορίστηκε στις 7,5 μονάδες τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους (35,4% με 28,1%).

Πλέον, μένει να δούμε τι μας επιφυλάσσει το πολλαπλά εκλογικό 2019…




A+
A-







ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ